Boek De Marke Elsen

Onder deze titel brengt de Stichting Heemkunde Markelo in de loop van juni een nieuw boek op de markt. Na de zo succesvol verlopen uitgaven van de boeken “Markelose Dorpsgeschiedenis” in 1998, “De Marke Stockum” in 2001, “De Marke van Marckelo” in 2005 en “De Marke van Hericke” in 2009 wordt nu de geschiedenis van de Marke Elsen belicht.

Voorinschrijvers kunnen het boek afhalen tegen een prijs van EUR 26,–. Vanaf 22 juni is het boek verkrijgbaar bij boekhandel Prins te Markelo voor de prijs van EUR 28,50. Het boek is ingebonden in een hard kaft.

De Marke van Elsen

Aan de hand van een denkbeeldige wandeling door het gebied van de vroegere Marke Elsen worden in dit omvangrijke boek alle panden (ruim 280 stuks) die we passeren in ogenschouw genomen. Vragen die we ons daarbij stellen zijn: wanneer en door wie zijn die gebouwen gesticht, wie waren achtereenvolgens de eigenaren, wie hebben er in de loop van de jaren gewoond, welke beroepen werden er uitgeoefend, van welke boerderij kwam de introuwende partij, hoe heeft de omvang van het bedrijf zich in de loop der jaren ontwikkeld, etc.

De wandeling is opgedeeld in een vijftal etappes; elke etappe is in een hoofdstuk gevat:

  1. Borkeld, De Hoch, ’t Veld en Friezenberg.
  2. Diependaal, Bovenberg, rondom De Kemper, Schoolbuurt en Plashoek.
  3. Ganzenhoek en de Brink
  4. Rothoek en De Höfte
  5. Elsenerbroek

Behalve de beschijvingen van de boerderijen en andere panden zijn er verhandelingen opgenomen van algemene aard, zoals:

  • Geschiedenis van de Marke en van de onderscheiden buurtschappen
  • Geologie en archeologie van Elsen
  • Tichelwerken
  • De Friezenberg
  • De Volkshogeschool
  • Het Asielzoekerscentrum
  • Onderwijs in Elsen en Elsenerbroek
  • De Kerk
  • De Coöperatie die er niet kwam
  • ’t Huys te Elsen
  • Een holbewoner
  • Bello
  • De Regge
  • Schilder Jan Broeze

Per wandeletappe/hoofdstuk zijn van het betreffende gebied kaarten opgenomen met de situaties per 1832 en per 2002.

Verder is “De Marke Elsen” geïllustreerd met honderden foto’s van panden en bewoners van de vroegere marke Elsen. Bovendien zijn er vele krantenknipsels opgenomen die sinds het eind van de 19e eeuw over dit gebied zijn gepubliceerd.

Dankzij de financiële steun van onze sponsoren hebben we de prijs van het boek op een aanvaardbaar niveau kunnen houden.

LET OP: De te drukken oplage is beperkt en er wordt geen herdruk overwogen!

Voorinschrijvingen kunnen voor 1 juni 2015 worden gemeld aan onderstaande meldpunten. Telefonisch, per e-mail of door toezending / bezorging van de bestelbon.

 

J. Kolkman J. Sprokkereef
Worsinkweg 14 Plasdijk 29
7475 TW Markelo 7475 TD Markelo
jfkolkman@wxs.nl jan_sprokkereef@live.nl
0547-362856 0547-272617
 G. Kolkman  J. Stoelhorst
 Roosdomsweg 18  Goorseweg 6
 7475 AK Markelo  7475 BD Markelo
 getkolkman@hetnet.nl  j.stoelhorst@hccnet.nl
 0547-361860  0547-361612
 G.J. Leferink  A. Vedders
 Tolweg 57  van Hogendorplaan 24
 7475 BH Markelo  7241 HG Lochem
 geje_leferink@hetnet.nl  antonvedders@hetnet.nl
 0547-361890  06-55342122
 K. Janzen
 Pr. Beatrixstraat 19
 7475 AP Markelo
 kjanzen@hetnet.nl
 0547-274146

Geje Leferink benoemd tot erebestuurslid van Heemkunde Markelo

Tijdens de jaarlijkse medewerkersbijeenkomst bij De Haverkamp heeft de Stichting Heemkunde Markelo woensdagavond afscheid genomen van haar voorzitter Gerrit Jan Leferink. Gedurende bijna 20 jaar heeft hij, vanaf de oprichting, leiding gegeven aan de vele activiteiten van de Stichting.

Gezien de gevorderde leeftijd heeft Leferink het bestuur verzocht om een stapje terug te doen. Wel blijft hij binnen de Heemkunde actief als gewoon bestuurslid. De functie van voorzitter wordt vanaf heden uitgeoefend door Bertus Ensing.

Geje Leferink erebestuurslid

Leferink heeft in de afgelopen jaren door z’n vele initiatieven, grote inzet en z’n talent om medewerkers te motiveren, een belangrijke rol gespeeld in het vormgeven van de Heemkunde zoals deze nu functioneert. Hij wist, mede door z’n vele vorige functies als o.a. voorzitter van Museumboerderij Eungs Schöppe en van de Folkloristische Vereniging, al veel over de jongste geschiedenis van Markelo. Hij ontwikkelde zich de laatste 20 jaar echter als de plaatselijke historicus die door velen van binnen en buiten Markelo als zodanig werd benaderd.

Tot de vele activiteiten die door hem werden geïnitieerd behoren o.a.: het digitaliseren van de burgerlijke stand en de krantenknipsels van Tubantia, het opzetten van een beeldbank op internet, het werven van donateurs en het uitgeven van het periodiek Marclo’s Chronycke, het opnemen van korte geschiedenisverhaaltjes op Maarkels Nieuws en nog vele andere activiteiten.

De laatste jaren ontwikkelde hij zich tot specialist in het maken van power-point presentaties die hij, doorspekt met humoristische anekdotes, bij vele gelegenheden voor het voetlicht bracht.

Als blijk van waardering voor de grote inzet in het belang van de Heemkunde overhandigde bestuurslid Stoelhorst namens alle medewerkers aan Leferink een fraaie oorkonde waarmee hij benoemd werd tot ere-bestuurslid van de Stichting Heemkunde Markelo. Nadat bestuurslid Vedders de ontstaansgeschiedenis van de Stichting had belicht en een ludieke attentie had aangeboden, overhandigde Leferink symbolisch de voorzittershamer aan z’n opvolger Ensing.

Martinushof

Het Dienstgebouw heeft een nieuwe naam. De Stichting Heemkunde Markelo, medegebruiker van dit gebouw, heeft graag meegewerkt aan de totstandkoming van een passende naam. Daarbij heeft zij getracht een naam te bedenken gebaseerd op de geschiedenis van de plek waar nu het Dienstgebouw staat. Wat heeft zich vroeger op deze plek afgespeeld.

Historie

Eeuwen lang, in elk geval in de 17e en 18e eeuw stond op deze plek het boerderijtje Plasman. Plasman dat is nou niet bepaald een naam die aanknopingspunten biedt voor een nieuwe naam voor het Dienstgebouw.

Omstreeks 1800 is deze boerderij afgebroken en de grond kwam toen in bezit van de familie Stokkentreeft. Zij hadden hiernaast de enigste winkel in Markelo. Ze stond op de plaats van de Plusmarkt en had alles te koop. Begonnen als bakkerij waren er later levensmiddelen, textiel, landbouwgrondstoffen, drank enz. te koop. Ook kocht men landbouwproducten van de boeren op, zoals eieren, melk, varkens etc. Die landbouwproducten werden verwerkt en vervolgens “geëxporteerd” naar het westen. Bijvoorbeeld gerookt vlees. In die tijd was er nog geen diepvries dus vlees moest eerst gerookt worden voor het vervoerd kon worden. Dat roken van vlees gebeurde in een speciaal gebouwde rokerij die achter in hun tuin, ongeveer op de plek van het huidige dienstgebouw stond. Om nou het dienstgebouw “De Rokerij” te gaan noemen  leek ook geen goed idee. Dus de historie van deze plek bood geen aanknopingspunten voor de naamgeving.

Ontmoetingspunt

Martinushof

Vervolgens hebben de medewerkers het gezocht in de doelstellingen van het gebouw zelf. In de eerste plaats is het een gebouw van en voor de Kerk. Kerk en Dienstgebouw zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dus de naam moet in elk geval een verwijzing bevatten naar de Kerk of naar het Kerkelijk gebeuren. Bekend is dat onze Kerk is gewijd aan de Heilige Martinus (zie kader). Het leek ons logisch om het woord MARTINUS in de nieuwe naam te verwerken. Een ander facet dat eigenlijk ook in de naam tot uitdrukking moet komen is dat het Dienstgebouw een centraal ontmoetingspunt moet zijn of worden voor de hele gemeenschap. Wij denken dan aan het oude woord HOF. Het woord Hof betekende vroeger een centrale behuizing in dorp of buurt waar de de belangrijkste bewoner was gehuisvest, omringd door zijn medewerkers, familie e.d.

In Markelo had je b.v. de Oldenhof, in Herike de Stoevelhof en in Stokkum “De Hof to Stockum” dat stond aan de huidige Brinkweg, Hier moesten de Stokkumse boeren hun belastingen in natura afdragen, maar daar werden ook hun periodieke markevergaderingen gehouden. Tegenwoordig moeten we in het Dienstgebouw bij het Kerkelijk bureau de Kerkelijke belasting (tegenwoordig giften) afdragen. Bovendien wordt er in het Dienstgebouw heel wat af vergaderd. Dus met een beetje fantasie kan het Dienstgebouw worden vergeleken met een vroegere HOF. Dat gecombineerd met de Martinus Kerk kwam het voorstel boven water om het Dienstgebouw te dopen met de naam “MARTINUSHOF“.

Martinus of Maarten is rond 316 geboren in Savaria, het huidige Hongarije, als zoon van Romeinse ouders. Hij werd soldaat en vertrok naar Gallië. (Frankrijk en delen van Belgie, Zwisterland enz.) Volgens de legende ontmoette hij bij de stadspoort van Amiens een naakte bedelaar aan wie hij de helft van zijn mantel gaf. Maarten liet zich bekeren. In 371 werd Maarten door de bevolking van Tours gekozen tot bisschop waarna hij zich inzette voor de verdere verspreiding van het christendom. In 397 stierf Maarten aan koortsen en is begraven in de basiliek van Tours. Na zijn dood kwam de verering op gang en zijn veel kerken naar hem vernoemd (0.a Martinikerk in Groningen).

Gift Prins Bernard Cultuurfonds

Cogas
Het Prins Bernhard Cultuurfonds heeft ons verblijd met een gift van 1500 euro te besteden aan het restaureren van ons kadastraal archief.

Het betreft de restauratie van een 46-tal zogenaamde kadastrale leggers. Dit zijn omvangrijke boeken (45x30x7 cm) die ons enkele jaren geleden zijn geschonken door het kadaster te Zwolle. Hierin is handgeschreven bijgehouden hoe het eigendom van alle onroerend goed (grond en gebouwen) in Markelo gedurende de periode 1830-1960 is verlopen.

Ze hebben niet alleen een historische waarde maar ze zijn ook onmisbaar bij ons onderzoek naar de geschiedenis van Markelo. Door het vele gebruik in de afgelopen bijna 200 jaar zijn deze 46 boeken nogal beschadigd en toe aan een grondige restauratiebeurt.

Door deze gift van het Prins Bernhard Cultuurfonds wordt het ons mogelijk gemaakt om een begin te maken met die restauratie.

U zult begrijpen dat bestuur en medewerkers van de Stichting Heemkunde Markelo zeer verheugd en dankbaar zijn met deze royale geste van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Nieuwe informatie op website

Er is een voortdurende toevoeging van nieuwe informatie op onze website; de laatste aanvullingen betreffen het onderdeel historisch overzicht per pand.

Hier zijn nu alle panden/boerderijen, gebouwd voor 1900, vermeld met aanvullende informatie over de historie van de boerderij en de bewoning van het dorpscentrumbuitengebied Markelo (Dijkerhoek, Achterhoek, Borkeld, Groenland, Markelose Broek), StokkumBeusbergen en Herike.

Over enkele jaren zal een aanvang gemaakt worden met de boerderijen van Elsen en in de verre toekomst gevolgd door Kerspel Goor.

Tevens zijn de nieuwe items Markelose families en Kerkelijke bronnen toegevoegd, evenals de rubriek Bibliotheek.